အိႏိၵယႏုိင္ငံ အေရွ႕ေျမာက္ဘက္ မဏိပူရ္ျပည္နယ္တြင္ Kuki ျပည္နယ္ ရရွိေရး အတြက္ လႈပ္ရွားေနၾကေသာ Kuki State Demand Committee (KSDC) အဖြဲ႔၏ လႈပ္ရွားမႈကို အားေပးေထာက္ခံေၾကာင္း မီဇိုရမ္ျပည္နယ္ရွိ အစိုးရ မဟုတ္ေသာ NGO မ်ားက ေျပာဆို လိုက္သည္။
Author: Editor
ခ်င္းျပည္နယ္ၿမိဳ႕ေတာ္ ဟားခါးၿမိဳ႕ေပၚရွိ ဟားခါး ခ်င္းလူငယ္ (၄) ဖြဲ႕ ၿပီးခဲ့ တဲ့ ေဖေဖၚ၀ါရီ ၀၂ ရက္ေန႕ က ခ်င္းလူငယ္ အဖြဲ႕ ခ်ဳပ္ ( Chin Youth Organization ) ဟူ၍ ေပါင္းစည္း ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၾက ၿပီျဖစ္သည္။ ဟားခါးၿမိဳ႕ Carson Hall တြင္ Hakha Youth Organization, Vazuun, Hero, Toe စသည့္ ၿမိဳ႕ေပၚ အေျခစုိက္ခ်င္း လူ ငယ္ အဖြဲ႕ အစည္း ကုိယ္စားလွယ္ အင္အား ၄၀ ေက်ာ္ ေတြ႕ ဆုံ ေဆြးေႏြး ခဲ့ၾကၿပီး ယခုကဲ့သို႕ တဖြဲ႕တည္း ေပါင္း စည္း လုိက္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။ “ အဆုိပါ လူငယ္အဖြဲ႕ေတြ တဖြဲ႕တည္းေပါင္းစည္းေရး ဆႏၵရွိခဲ့ၾကတာ ၾကာၿပီ၊ ခု က အေျခအေနအေနအထားက ေပါင္း စည္းဖို႕ ျဖစ္လာလုိ႕ ယခုလို ေပါင္းစည္း တာျဖစ္တယ္”ဟု လူငယ္ေခါင္းေဆာင္ တဦးက ေျပာသည္။ အဓိက မူးယစ္ေဆး ၀ါးတားဆီးေရး၊ သာေရးနာေရး၊ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး၊ စာေပ၊ ယဥ္ေက်းမႈ ျမွင့္တင္ ထိန္းသိမ္းေရး ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားျဖင့္ ထူေထာင္ခဲ့ၾကသည့္ ဟားခါးလူငယ္အဖြဲ႕ ယခုကဲ့သုိ႕ ေပါင္းစည္းျခင္း အေပၚ အထူး ၀မ္းေျမာက္ ၀မ္းသာျဖစ္ၾကေၾကာင္း သိရသည္။“
ဇႏၷ၀ါရီလ ၃၁ ရက္ေန႕က ေဒါက္တာမႈထန္း ( ေညာင္ႏွစ္ပင္ညီလာခံ တက္ေရာက္ ခဲ့သူ) အပါအ၀င္ ဟားခါးၿမိဳ႕ေပၚ လူငယ္ ၿမိဳ႕မိၿမိဳ႕ဖ ၁၅ ဦးတုိ႕ ပါ၀င္ၿပီး ခ်င္းေတာင္ တြင္ ႏုိင္ငံျခား သားမ်ား အပန္းေျဖ စခန္းအတြက္ေနရာေလ့ လာမႈျပဳၾကေၾကာင္း သိရသည္။
၂၀၁၃ ခုႏွစ္ေဖေဖၚ၀ါရီ (၂၀) တြင္ က်င္းပမည့္ ၆၅ ႏွစ္ေျမာက္ ခ်င္းအမ်ဳိး သားေန႕ ပြဲေတာ္ သဘင္ တြင္ ခ်င္းျပည္နယ္ရွိ ပညာေရး ၀န္ထမ္း မ်ား၊ ေက်ာင္း သူေက်ာင္းသားမ်ား ပါ၀င္ဆင္ႏႊဲႏုိင္မည္ မဟုတ္ေၾကာင္း သိရသည္။ ျပည္ေထာင္စု အစိုးရႏွင့္ ခ်င္းအမ်ဳိး သား တပ္ဦးတုိ႕ ေဆြးေႏြး သေဘာ တူညီခ်က္အက်ဳိးဆက္အျဖစ္ ခ်င္းအမ်ဳိးသားေန႕တြင္ အစိုးရ၀န္ထမ္းမ်ား တက္တက္ၾကြၾကြ ပါ၀င္ ဆင္ႏႊဲ႕ႏိုင္ေရး အတြက္ ခ်င္းျပည္ နယ္အတြင္း ရုံးပိတ္ေပးရန္ ၁၉၊ ၁၂၊ ၂၀၁၂ ရက္ေန႕ က ျပည္ နယ္အစိုးရ၊ ျပည္နယ္ လႊတ္ေတာ္ ႏွင့္ ခ်င္းအမ်ဳိးသားတပ္ဦးတုိ႕အၾကား ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကသည္။ “ ျပည္နယ္အစုိးရနဲ႕ စီအဲန္အက္ဖ္ ေဆြးေႏြးခ်က္ အရ ျပည္နယ္ ပညာေရးမွဴးကို ခ်င္းအမ်ဳိးသားေန႕ မွာ ေက်ာင္းသားေတြ စာေမးပြဲမေျဖဖုိ႕၊ ရက္ေရႊ႕ေပးဖုိ႕ က်ေတာ္ ေဆြးေႏြးတယ္၊ ပညာေရးမွဴးက အထက္ညြန္ၾကား ခ်က္ျဖစ္တယ္လုိ႕ပဲ တုံ႕ျပန္ တယ္” ဟု ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ Pu Lal Maung Cung က ယေန႕ ေျပာသည္။
ခ်င္းအမ်ဳိးသားေန႕ျဖစ္ ေပၚလာပံုအက်ဥ္းကို ခ်င္းေရးရာ၀န္ၾကီး ပူး၀မၼသူးေမာင္း၏ ၁၉၅၁- ခုနွစ္။ ေဖေဖၚ၀ါရီလ (၂၀)ရက္ေန႕ မွ (၂၂) ရက္ေန႕အထိ ခ်င္း၀ိေဒသတိုင္း၊ ေတာင္ပိုင္းခရိုင္၊ မင္းတပ္ျမိဳ႕တြင္ က်င္းပေသာ ခ်င္းအမ်ဳိး သား ေန႕ ေအာင္ပဲြသဘင္ အခမ္းအနားနွင့္ ခ်င္း၀ိေသသ တိုုင္းလံုးဆိုင္ရာ ပတ္လည္ညီလာခံသဘင္ အခမ္းအနား ျမြက္ၾကား ခ်က္ – “ အခုလိုေတာင္တန္းေဒသမ်ား အပါအ၀င္ ျပည္ေထာင္စုသမၼတျမန္မာနိုင္ငံေတာ္ တ၀ွမ္းလံုး အခ်ဳပ္အျခာ အာ ဏာပိုင္တဲ့ လံုး၀လြတ္လပ္ေရးရတာနဲ႕တစ္ျပိဳင္နက္ ေရွးယခင္က ခ်င္းေတာင္ တန္းမွာ ျဗိတိသွ် စီမံဖန္တီးေပး ထားတဲ့ေခတ္ ေနာက္ျပန္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္အရ လက္တစ္ဆုပ္သာ ရိွတဲ့သူတို႕ရဲ႕ နယ္ခဲ်႕ လက္ပါးေစမ်ား ျဖစ္ ၾကတဲ့တိုက္အုပ္မ်ား ကမတရားသျဖင့္ အခြင့္အေရးႏွင့္ အာဏာယူျပီး “သခင္အားရ ကြ်န္ဒါဏ္၀” ဆိုသလို အမ်ဳိးမ်ဳိးအဖံုဖံု လက္၀ါးၾကီးအုပ္ ေသြးလည္း စုပ္သလို ဆင္းရဲသား လူတန္းစားမ်ားကို နလံမထနိုင္ေအာင္ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မႈေတြကို အျမစ္ ကေနျပီးတြန္း လွန္ျဖိဳဖ်က္ရန္ ကိစၥကို ခ်င္းေရးရာဌါနရဲ့ ပဌမဆံုးလုပ္ငန္းအေနနဲ႕ လူထုတစ္ရပ္ လံုးရဲ့ ဆႏၵအရအျပင္းအထန္ ေဆာင္ရြက္ ရပါတယ္။ ျဗိတိသွ်ေခတ္က ဘုရင္ခံ မင္းၾကီးကစျပီး အဆင့္ ဆင့္တိုက္သူၾကီးမ်ားအထိ အာဏာဆင္းသက္ လာတဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ ကို ေျပာင္းျပန္ ျပန္ျပီး လူထုမွ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာနိုင္ငံ ေတာ္အစိုးရတိုင္ေအာင္ အဆင့္ဆင့္ အာဏာ တက္လာတဲ့ ဒီမိုကေရစီအုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ ကို ထည့္သြင္းျပီးအစားထိုးဖို႕လိုပါတယ္” “သံဃာအားဘုရားေသာ္မွမလြန္ဆန္နိုင္ ”ဆိုတဲ့စကားပမာ ခ်င္းအမ်ဳိးသားလူထုတစ္ရပ္လံုး က ေအာ့ႏွ လံုုးနာ…
ဇႏၷ၀ါရီ ၂၃ ဗုဒၵဟူးေန႕ နံနက္ ၁၀ နာရီခန္႕ က ေနာင္ခ်ဳိအေျခစုိက္ အစိုးရစစ္တပ္ အင္အား ၅၀၀ ခန္႕သည္ ခ်င္းလူမ်ဳိး မ်ားေနထိုင္သည့္ ကခ်င္ျပည္နယ္ ဖားကန္႕ၿမိဳ႕နယ္ ေ၀ွခါ အုပ္ စု၊ ေမွာ္ဖီ ရြာအား လက္နက္ၾကီးမ်ားျဖင့္ ဆက္တုိက္ ပစ္ ခတ္ သျဖင့္ ရြာသား (၄) ဦးေသဆုံးၿပီး အိမ္ငါးလုံး လက္နက္က်ည္ဆံထိ မီးေလာင္သြားသည္ဟု သိရသည္။
ဇႏၷ၀ါရီလ ၂၉ ရက္ေန႕က ခ်င္းျပည္နယ္၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ ပူး ဟုန္းငုိင္းႏွင့္ ၀န္ၾကီးမ်ား သည္ ေဒသ ခံ ျပည္သူ လူထုထံ ေရွ႕လုပ္ ငန္းစဥ္မ်ားကုိ ရွင္းလင္းခ်ျပၾကသည္ဟု သိရသည္။ ဟားခါးၿမိ႕ေတာ္ခန္းမတြင္ ျပဳလုပ္ေသာ အဆုိပါ ေတြ႕ဆုံရွင္းလင္းပြဲသုိ႕ ဌာနဆုိင္ရာ တာ၀န္ရွိ ပုဂၢဳိလ္ မ်ား ၊ ၿမိဳ႕မိၿမိဳ႕ဖမ်ား၊ ၿမိဳ႕နယ္၊ ေက်းရြာ၊ ရပ္ကြက္ အဆင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးမ်ား စုံလင္စြာ တက္ေရာက္ၾကေၾကာင္း သိရသည္။ တႏွစ္ခြဲတာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကာလ သက္ဆိုင္ရာအလုိက္ လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္မႈ၊ ေရွ႕လုပ္ငန္း စဥ္ေတြ ကုိ ၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ႏွင့္ ၀န္ၾကီးအသီးသီး က ရွင္းလင္းခ်ျပေၾကာင္း ေဒသထုတ္ သတင္းစာ တြင္ ေဖာ္ျပ ထားသည္။ “ ၀န္ၾကီးခ်ဳပ္က လာမည့္ ဘတ္ဂ်က္ႏွစ္မွာ ဟားခါးၿမိဳ႕ေပၚ လွ်ပ္စစ္မီးအတြက္ က်ပ္ေငြ သိန္း ေပါင္း ၁၉၇၊ ခ်င္းျပည္နယ္ တခုလုံးအတြက္ က်ပ္ေငြ သန္းေပါင္း ၃၈ ကုိ ဗဟုိသုိ႕ေတာင္း ဆုိထား တယ္ လုိ႕ ေျပာတယ္” ဟု တက္ေရာက္သူတဦးက ေျပာသည္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ဇႏၷ၀ါရီ ဒုတိယပတ္က ဟားခါးၿမိဳ႕ေပၚေဒသခံမ်ား ၿမိ႕ေပၚ လွ်ပ္စစ္မီးပုံမွန္ရရွိေရး ဆႏၵေဖာ္ ထုတ္ခဲ့ၾကသည္။ အဆုိပါ ရွင္းလင္းပြဲတြင္ ခ်င္းျပည္နယ္တခုလုံးေက်းရြာ၊ ရပ္ကြက္အဆင့္ ေရြးေကာက္ပြဲ ၊ အာဏာ ႏွင့္လုပ္ပုိင္ခြင့္ေတြကုိ ၀န္ၾကီးခ်ဳပ္က ရွင္းလင္းခဲ့ သည္ဟု သိရသည္။ ခ်င္းျပည္နယ္ ေက်းရြာ၊ ရပ္ကြက္ အဆင့္ ေရြးေကာက္ပြဲကုိ အၿပီးသတ္က်င္းပျပဳလုပ္ၿပီးျဖစ္ေသာ္…
မတူပီၿမိဳ႕နယ္ မားဒူ အလယ္တန္းေက်ာင္း အမ်ဳိးသမီးအေဆာင္မွဴး ေဒၚသင္းသင္းမာသည္ အေဆာင္ေန ေက်ာင္းသူမ်ား အေပၚ မတရား ဆက္ဆံျပဳမႈေနေၾကာင္း သိရသည္။ အေဆာင္မွဴးသည္ ေက်ာင္းစည္းကမ္းသတ္မွတ္ခ်က္ကို က်ဴးလြန္ၿပီး အေဆာင္ပရ၀ဏ္ တြင္ ေစ်းေရာင္းျခင္း၊ အရက္၊ ေလာင္စာ ဆီမ်ား ေရာင္းခ်ျခင္းမ်ားျပဳလုပ္သည့္ အျပင္ မိမိဆုိင္ခန္း တြင္သာ လွ်ပ္စစ္မီးထြန္းေနေၾကာင္း ေျပာၾကသည္။ “ အေဆာင္မွာ မီးမဖြင့္တဲ့အတြက္ ေက်ာင္းသူေတြနဲ႕ ျပသနာျဖစ္ခဲ့တယ္၊ အဲဒါကုိ အေဆာင္ ကေန ႏွင္ထုတ္လိုက္တယ္” ဟု ေက်ာင္း သားမိဘ တဦးက ေျပာသည္။ ေဖေဖၚ၀ါရီလတြင္ ခ်င္းျပည္နယ္တခုလံုး ေက်ာင္းတြင္းအတန္းတင္ စာေမးပြဲမ်ားေျဖဆုိရေတာ့ မည္ျဖစ္ေသာ္လည္း ဇႏၷ၀ါရီ ၉ ရက္ေန႕ကတည္းက အႏွင္ထုတ္ခံ ေက်ာင္းသူေတြဟာ ယေန႕ အထိ အေဆာင္ျပန္၀င္ခြင့္ မရေသးေၾကာင္း ဆက္ဆုိ သည္။ ယင္းကိစၥႏွင့္ ပါတ္သက္ၿပီး မားဒူ ေက်ာင္းသားမိဘေတြက ၿမိဳ႕နယ္ပညာေရးမွဴးထံ တုိင္ၾကားေသာ္ လည္း သက္ဆုိင္ရာက လစ္လွဴရႈ ထားရေၾကာင္းေျပာသည္။ က်ေတာ္တို႕ ၿမိဳ႕နယ္ပညာေရးမွဴးထံ စာသြားတင္ေတာ့ ခင္ဗ်ားတုိ႕ ေက်ာင္းဆရာမကုိ လြန္ဆန္ ယင္ ေနာက္ထပ္ ေက်ာင္း ဆရာ နစ္နာသြားမည္ဟု သာ တုံ႕ျပန္ေၾကာင္း ေဒသခံ တဦးက ေျပာ သည္။ “ ျပသနာကုိ မားဒူ လယ္အုပ္ကေန ညွိႏႈိင္းဖုိ႕ ေခၚေတာ့ ေဒၚသင္းသင္းမာက ကလန္ကဆန္လုပ္ၿပီး ရုံးထဲ ကေန ျပန္ထြက္ သြားတယ္ ” ဟု မိဘ တဦးက ေျပာသည္။…
ခ်င္းျပည္နယ္ေတာင္ပိုင္း ပလက္၀ၿမိဳ႕နယ္တြင္ ယခုႏွစ္ဆန္းပိုင္းကစၿပီး ၀ဥ ႏွင့္ ဂမုန္းေစ်း အဆမ တန္က်ဆင္း မႈေၾကာင့္ ေဒသ ခံေတာင္သူမ်ား စား၀တ္ေနေရးအတြက္ ပိုမိုက်ပ္တည္း ခက္ခဲလာၾက သည္ဟု သိရသည္။ ပလက္၀ၿမိဳ႕ေပၚ ႏွင့္ ေက်းလက္ေဒသတြင္ ေနထုိင္ၾကေသာ ေဒသခံမ်ားသည္ ၀ဥ ႏွင့္ ဂမုန္း စိုက္ ပ်ဳိးေရးလုပ္ငန္းကို အသက္ေမြး ၀မ္းေက်ာင္းအတြက္ အဓိက မီွခို အားထားေနရၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ယခုႏွစ္ဆန္းပိုင္းကစၿပီး ယခင္က ၀ဥအေျခာက္ ၁ပိသာ က်ပ္ေငြ ၄၅၀၀ ခန္႔ရွိရာကေန လက္ရွိ က်ပ္ ၂၅၀၀ ၊ ဂမုန္း ၁ ပိသာ က်ပ္ေငြ ၃၀၀၀ ကေန ၁၀၀၀ ခန္႔အထိ က်ဆင္းသြားခဲ့သည္ဟု ပလက္၀ၿမိဳ႕နယ္မွ ၀ဥ ေတာင္သူတဦး ကေျပာသည္။ “ အရင္ ေစ်းေကာင္းတုန္းကေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ၀ဥ နဲ႔ ဂမုန္း ေရာင္းရတဲ့၀င္ေငြနဲ႔ မိသားစု စား ၀တ္ေနေရး အတြက္ သိပ္ မပူရဘူး ၊ ဒါေပမယ့္ ခုေတာ့ ေစ်းကအဆမတန္က်ဆင္းေနေတာ့ စားဖို႔ေသာက္ဖို႔ နဲ႔ ကေလးေတြေက်ာင္းစရိတ္ေတြနဲ႔ ဆိုေတာ့ အရင္တုန္းကလို မဟုတ္ေတာ့ဘူး အေတာ္ေလးကို ဒုကၡေရာက္ကုန္ၾကတယ္’’ ဟု အဆိုပါ၀ဥေတာင္သူက ေျပာသည္။ ေဒသခံမ်ားသည္ မိမိတို႔ေတာင္ယာတြင္ စိုက္ထားေသာ ၀ဥမ်ားကို ေျမႀကီးထဲမွာ ျပန္လည္တူးေဖာ္ အေျခာက္လွမ္းၿပီး ေနာက္ ပလက္၀ၿမိဳ႕ေပၚရွိ ကုန္သည္မ်ားထံ သြားေရာက္ေရာင္းေလ့ရွိသည္။ ယခုကဲ့သို႔ ၀ဥ ႏွင့္ ဂမုန္းေစ်း…
CNF အဓိပတိေကာင္စီ၀င္ ေဒါက္တာလ်န္မႈန္းဆာေခါင္းသည္ ခ်င္းျပည္နယ္ေျမာက္ပုိင္း ဟားခါး၊ ထန္တလန္၊ ဖလမ္း၊ တီးတိန္ၿမိဳ႕ မ်ားတြင္ ဒီမုိကေရစီ အေျခခံမူ သင္တန္းပုိ႕ခ်ခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။ ဇႏၷ၀ါရီ ၁၈ – ၁၉ တြင္ ထန္တလန္ၿမိဳ႕၌၄င္း၊ ၂၁- ၂၂ ရက္ေန႕တြင္ ဟားခါးၿမိဳ႕၌၄င္း၊ ၂၄ ရက္ေန႕တြင္ ဖလမ္းၿမိဳ႕၌၄င္း၊ ၂၈ – ၂၉ ရက္ေန႕တြင္ တီးတိန္ၿမိဳ႕ ၌၄င္း သင္တန္း ကို ျပဳလုပ္ၾကျခင္းျဖစ္ သည္။ “ သင္တန္းတုိင္းမွာ ၇၀ နဲ႕၁၀၀ ၀န္းက်င္တက္ေရာက္ၾကပါတယ္၊ ဟားခါးၿမိဳ႕မွာက ဆရာျဖစ္သင္တန္း ပုံစံမ်ဳိးနဲ႕ လုပ္ခဲ့ တယ္၊ တက္တက္ၾကြၾကြပါပဲ” ဟု CNF ထန္တလန္ဆက္ဆံေရးရုံး လက္ေထာက္ တာ၀န္ခံ က ေျပာသည္။ ေဒါက္တာလ်န္မႈန္းဆာေခါင္းသည္ ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာ ေနာက္ဆုံးပတ္တြင္ ဟားခါးၿမိဳ႕၌ ဒီမုိကေရစီႏွင့္ လူ႕အခြင့္အေရးဆုိင္ရာ ၊ ဖက္ဒေရ ဆုိင္ရာ သင္တန္းကို တၾကိမ္ပုိ႕ခ်ခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။ “ ဒီမုိကေရစီ အစုိးရေျပာင္းလဲလာေပမဲ့ က်ေတာ္တုိ႕ ခ်င္းျပည္သူေတြလုိခ်င္တဲ့ ဒီမုိကေရစီမ်ဳိး မျဖစ္ေသးဘူးဆုိတာ နား လည္လာတယ္၊ ဒီလို သင္တန္း မ်ိဳးက အင္မတန္မွ တန္ဖိုးရွိတယ္” ဖလမ္းၿမိဳ႕မွ သင္တန္းတက္ေရာက္သူတဦးက ေျပာ သည္။ ခ်င္းျပည္နယ္ေတာင္ပုိင္းဖက္ကုိလည္း လာလုပ္ေပးသင့္ေၾကာင္း၊ အခုလုိသင္တန္းေတြမကဘူး၊ အဖက္ဖက္မွာ က်ေတာ္ တုိ႕ ဖက္က ဒုတိယေန ရာ ျဖစ္ေန တာကုိေတာ့ စိတ္မေကာင္းေၾကာင္း မင္းတပ္ၿမိဳ႕မွ ေဒသခံ…